Adoptievaders 'in the picture' PDF Afdrukken E-mail

Bevindingen uit:
Post, M., Hoksbergen, R.A.C., & Klomp, M. (2000). Adoptievaders centraal. In R.A.C. Hoksbergen & H. Walenkamp (Red.), Adoptie: Een levenslang dilemma (pp. 144-152). Houten/Diegem: Bohn Stafleu van Loghum.

In een hoofdstuk met als titel ‘Adoptievaders centraal’ beschrijven Post, Hoksbergen en Klomp (2000) de wijze waarop adoptievaders betrokken zijn bij hun kinderen.
Hierbij geven de auteurs in de eerste plaats aan dat in het geval van adoptieouderschap vaders geen achterstand hebben ten opzichte van moeders, waar dit bij biologisch ouderschap wel het geval is, omwille van de band tussen moeder en kind die er reeds tijdens de zwangerschap kan ontstaan en wordt voortgezet in bijvoorbeeld het geven van borstvoeding.

Post, Hoksbergen en Klomp beschrijven vervolgens het onderscheid tussen traditionele en moderne vaders, een onderscheid dat vaak naar voor wordt gebracht in de literatuur over biologisch vaderschap. De traditionele vader wordt omschreven als de kostwinner, die weinig betrokken is bij de verzorging en opvoeding van de kinderen. De moderne vader daarentegen heeft een actieve rol in de verzorging en opvoeding, is meer betrokken bij zijn kinderen, al blijft dit eerder beperkt tot “spelen”.


Factoren die vaders betrokkenheid beïnvloeden, zoals beschreven in de literatuur

Er blijken vier factoren van invloed te zijn op de manier waarop en de mate waarin een vader betrokken is bij de verzorging en opvoeding van zijn kinderen.
Ten eerste is er vaders visie op vaderschap, die mede bepaald wordt door het gezin waarin hij is opgegroeid, evenals door zijn persoonlijke wens om betrokken te zijn bij de verzorging en opvoeding van zijn kinderen.
De tweede factor die van invloed is, is moeders visie op het vaderschap.
Ten derde is de leeftijd van het kind van belang: de betrokkenheid van de vader neemt af naarmate het kind ouder wordt. Deze afname in betrokkenheid wordt ook gezien bij adoptievaders.
Tenslotte is het temperament van het kind van invloed: vaders zijn meer betrokken bij kinderen met een “moeilijk” temperament. In dit opzicht hebben adoptiekinderen, omwille van hun specifieke voorgeschiedenis, vaker problemen en engageren ze wellicht ook hierdoor hun vaders meer bij de opvoeding.

Naast deze vier factoren blijken ook hoger opgeleide vaders meer bij hun kinderen betrokken te zijn dan lager opgeleide vaders. Aangezien adoptievaders vaker een hoge opleiding genoten, kan ook dit aspect ertoe bijdragen dat zij meer betrokken zijn.


Een onderzoek naar adoptievaders in Nederland

Werkwijze

Post, Hoksbergen en Klomp onderzochten wat het feitelijke aandeel van adoptievaders is in de dagelijkse verzorgings- en opvoedingspraktijk, hoe toegankelijk ze zijn en hoeveel verantwoordelijkheid ze nemen, en of dit vergelijkbaar is met hoe biologische vaders hun vaderschap vormgeven.

Verder gingen de auteurs na of voor adoptievaders dezelfde factoren van invloed zijn op hun betrokkenheid als voor biologische vaders het geval is. Hierbij werden volgende domeinen bevraagd:
-    vaders beeld van het vaderschap vanuit zijn vroegere gezinssituatie;
-    vaders motivatie, zijn verwachtingen over zichzelf als vader vóór de komst van het eerste kind, hoe hij dit vaderschap reëel vormgeeft en zijn visie op zijn eigen betrokkenheid;
-    de verwachtingen die – naar zijn mening – zijn vrouw had over zijn betrokkenheid.

Resultaten

In totaal werkten 17 echtparen mee aan het onderzoek, die samen 31 adoptiekinderen hebben. De gemiddelde leeftijd van de adoptievaders is 41 jaar, de moeders zijn gemiddeld drie jaar jonger. De adoptievaders zijn wat hoger opgeleid dan andere vaders.
Bijna de helft van de 31 adoptiekinderen blijkt hulpverlening te krijgen. Wanneer het medische hulpverlening betreft, houdt dit veelal verband met een handicap bij het kind.

De taakverdeling in het adoptiegezin blijkt eerder traditioneel te zijn: vaders werken buitenshuis, terwijl moeders thuis voor de kinderen zorgen. Adoptievaders nemen wel deel aan verzorgende en opvoedende taken, maar minder dan adoptiemoeders. Adoptievaders zijn even toegankelijk als biologische vaders, en vinden het belangrijk om beschikbaar te zijn voor hun kinderen.

Wat betrokken adoptievaderschap beïnvloedt
Vaders vader: Adoptievaders vinden dat hun eigen vader een belangrijke rol heeft gespeeld in de manier waarop zij hun vaderschap vormgeven. Adoptievaders met een goede herinnering aan hun vader vinden in hem een voorbeeld; adoptievaders met negatieve herinneringen aan hun vader, willen net niet in diens voetstappen treden.
Vaders motivatie: Adoptievaders hebben hooggespannen verwachtingen van hun eigen betrokkenheid. Zelf geven ze aan dat dit wordt bepaald door de lange weg die zij hebben moeten afleggen vooraleer een adoptiekind komt. Wanneer ze van zichzelf vinden dat ze feitelijk minder betrokken zijn, heeft dit te maken met de eerder traditionele taakverdeling in het gezin, waar ze verder overigens wel tevreden over zijn.
Moeders’ kijk op het adoptievaderschap: De moeders verwachten dat het verzorgen en opvoeden een gezamenlijke taak is en dat een vader zich ook zorgzaam opstelt.

Conclusies

Adoptievaders in deze onderzoeksgroep blijken nauwelijks te verschillen van biologische vaders wat betreft de mate waarin zij betrokken zijn bij de verzorging en opvoeding van hun kinderen.
Aangezien er slechts 17 vaders deelnamen aan het onderzoek is het echter niet mogelijk om uitspraken te doen over de betrokkenheid van Nederlandse adoptievaders in het algemeen.

 

 

Tekst: Rosanne Voets en Nicole Vliegen